کنترل درونی و بیرونی و منبع کنترل بیرونی

دانلود پایان نامه

تاب‌آوری را می‌توان به صورت بیرون آمدن از شرایط سخت یا تعدیل آن تعریف نمود، در واقع تاب‌آوری ظرفیت افراد برای سالم ماندن، مقاومت و تحمل در شرایط سخت و پرخطر است که فرد نه تنها بر آن شرایط دشوار غالب می شود،بلکه طی آن و با وجود آن قوی‌تر نیز می‌شود. پس تاب‌آوری به معنای توان موفق بودن،زندگی کردن و خود را رشد دادن در شرایط دشوار با وجود عوامل خطراست.
این شرایط خودبه خود ایجاد نمی‌شود مگر اینکه فرد در موقعیت دشوار و ناخوشایندی قرار گیرد تا برای رهایی از آن با صدمه پذیری کمتر، حداکثر تلاش را برای کشف و بهره‌گیری از عوامل محافظت‌کننده فردی و محیطی در درون و بیرون خود که همواره به صورت بالقوه وجود دارد به کار گیرد ( کاظمی، 1383).
برای تاب‌آوری تعاریف زیادی ارائه شده که به برخی از آنها در زیر اشاره می شود:
تاب‌آوری به قابلیت تطابق انسان در مواجهه با بلایا یا فشارهای استرس‌زا، غلبه یافتن و حتی تقویت شدن به وسیله آن تجارت اطلاق می شود. این خصیصه با توانایی درونی شخص و مهارت‌های اجتماعی و تعامل با محیط حمایت می‌شود، توسعه می یابد و به عنوان یک ویژگی مثبت و مطلوب است و به عنوان خصیصه‌ای پویا و قابل تغییر در نظر گرفته می شود که می‌توان آن را به روش‌های مختلفی از جمله: ایجاد عوامل حمایت کننده موجود یا ایجاد عوامل حمایت‌کننده جدید افزایش داد( کردمیرزا، 1388) .
لازاروس (1993)، تاب‌آوری را به عنوان ظرفیت افراد برای مقاومت کردن در برابر سختی‌ها، برای برگشتن از ناملایمات و حرکت برای زندگی سالم همراه با رفاه و خوشی مشخص کرده است.
ورنر،اسمیت ( نقل از نوروزیان،1391). تاب‌‌آوری را سازگاری ذاتی و خود اصلاح‌گری بشر می‌دانند و می‌گویند، آن‌هایی که تاب‌آورهستند انعطاف‌پذیرهستند.
کانرودیویدسون(2003)معتقدند که تاب‌آوری تنها پایداری در برابر آسیب‌ها یا شرایط تهدید‌کننده نیست، بلکه شرکت فعال و سازنده در محیط پیرامون خود است. در واقع تاب‌آوری توانمندی فرد در برابر تعامل زیستی روانی در شرایط سخت است.
ماستن(2001) تاب‌آوری افراد را عامل توانمندی آنان در راستای تغییر پیامدها وپیشامدهای ناگوار در جهت مثبت و کمک به حفظ سلامتی خود می‌داند.
بخشی از مطالعات تاب‌آوری بر شناسایی منابعی که وقوع و حصول نتایج مثبت و منفی به صورت به هم پیوسته و مرتبط به هم مفهوم‌سازی شده است که تحقق و انجام فوق تکالیف تحولی و نیز اجتناب از مشکلات و مسائل هیجانی –رفتاری و اختلال‌های ذهنی را شامل می شود. منابع در حوزه‌های فردی،خانوادگی،سازمانی و جامعه از طریق بهبود و ارتقاء فرآیندهای انطباق مؤثر و نیز کاهش مواجهه کودک با شرایط سخت و مصائب موجب تسهیل نتایج مثبت می‌شوند(ساندلر، 2001). منابع فردی، مهارت‌های شناختی هیجانی، رفتارهایی مانند،
توانایی شناختی بالا، خود تنظیم‌گری و تلاش‌های مقابله‌ای مؤثر را شامل می شود.
این منابع حفاظتی مهم همراه با منابع خانوادگی و اجتماعی نقش اساسی در تأمین سلامت افراد ایفا می‌کنند (وینسلو و همکاران، 2006).
2-16-عوامل مؤثر در ظرفیت تاب‌آوری
الف-عوامل فردی
1-عوامل شخصیتی:
یک بازنگری از ادبیات پژوهشی نشان داده است که صفات شخصیتی مانند خودگردانی، عزت نفس، تأثیرگذاری و سخت رویی در آزمودنی های تاب‌آوری چشمگیر است و رفتار آنها تحت کنترل منبع درونی است.
خودگردانی یک ظرفیت فردی برای استفاده از استعدادهای شخصی است، زمانی که فرد یک استرس مزمن یا آسیب را تجربه می‌کند( سیکتی و راگوش،1997)
عزت نفس یک حالت هیجانی است که از نوعی خود فهمی در مورد کفایت شخصی خود توسط دیگران و شناسایی آن منتج می شود.
تأثیرگذاری شخصی یک اعتقاد شخصی درست یا غلط است که شخص را قادر می‌کند به چیزی که می‌خواهد برسد.
کنترل درونی و بیرونی یا منبع کنترل: رفتارهای مختلف افراد بر این مبنا بنا شده که آیا آنها در شکست‌ها و موفقیت‌هایشان نقش دارند.
(منبع کنترل درونی) یا عوامل خارجی مانند شانس، اقبال یا اشخاص دیگر در آن مؤثر هستند (منبع کنترل بیرونی).
تحمل‌پذیری روان‌شناختی یا سخت‌رویی: این اصطلاح درمورد افرادی به کار می‌رود که ظرفیت مقاومت در برابر تأثیرات منفی استرس را دارا می‌باشند. جی‌کادور اعتبار مقیاسی را که برای ارزیابی سخت‌رویی مورد استفاده قرار می‌گرفت مورد مطالعه قرار داد ( کادور، 2004).