کودکان و نوجوانان و کودکان و نوجوان

دانلود پایان نامه

اصل 21 قانون اساسی دولت را موظف به حمایت از مادران و کودکان بی سرپرست می داند.
همچنین قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب 1353، به منظور تامین منافع مادی و معنوی کودکان بدون سرپرست، شرایط خاصی را برای خانواده هایی که می خواهند سرپرستی اطفال بدون سرپرست را بر عهده بگیرند، وضع نموده است.
مواد3و4 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و سرپرست مصوب 92، بیانگر همین مطلب است.
ماده3 لایحه مذکور: ((کلیه اتباع ایرانی مقیم ایران می توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان مشمول این قانون با رعایت مقررات مندرج در آن و با حکم دادگاه صالح برعهده گیرند.))
ماده4 لایحه مذکور: (( ایرانیان مقیم خارج از کشور می توانند تقاضای سرپرستی خود را از طریق سفارتخانه یا دفاتر حفاظت از منافع جمهوری اسلامی ایران به سازمان تقدیم نمایند. سفارتخانه یا دفاتر یادشده موظفند در اجرای این قانون، با سازمان همکاری نمایند و سازمان موظف است با حکم دادگاه صالح به در خواست متقاضی رسیدگی کنند.))
گفتار دوم : قوانین حاکم بر فرزندخواندگی ایرانیان غیر شیعه
اقلیت های دینی غیر مسلمان ایرانی از جمله مسیحی، زرتشتی، کلیمی که به موجب اصل 13 قانون اساسی به رسمیت شناخته شده اند فرزند خواندگی را پذیرفته اند. در خصوص اقلیت های دینی می توان به قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم مصوب 1312، اشاره نمود. در بند 3 قانون مذکور، در مسایل مربوط به فرزند خواندگی، عادات و قواعد مسلمه متداوله در مذهبی که پدرخوانده یا مادرخوانده پیرو آن است، رعایت می شود.
در خصوص ایرانیان غیرشیعه برخی بین ایجاد حق و مرحله اثرگذاری حق قائل به تفکیک شده اند؛ مرحله ایجاد حق، در هر حال وحدت یا اختلاف تابعیت پدرخوانده یا مادر خوانده با فرزندخوانده، قانون ایران حاکم است. بنابراین قانون حاکم در مرحله ایجاد حق، قانون ایران می باشد. در این خصوص قوانین عمومی ایران از جمله قانون مدنی و قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست بر موضوع حکومت دارد. همچنان که ماده 2 قانون حمایت مقرر می دارد: (( این سرپرستی به منظور حمایت از تامین منافع مادی و معنوی طفل برقرار می گردد ولی در هر حال از موجبات ارث نخواهد بود.)) و تاکید بر این سرپرستی مذکور (( در هر حال موجبات ارث نخواهد بود)). قانونگذار صرفاً در این مرحله مقررات ایرن را حاکم بر موضوع دانسته است.
مبحث پنجم : شرایط طفل مورد سرپرستی ومتقاضی سرپرست
قانونگذار در حمایت از کودکان بدون سرپرست، شرایطی را برای طفل مورد سرپرست قرار داده است. در این خصوص، موقعیت سنی و عدم شناسایی والدین از اهمیت خاصی برخوردار است. لذا ما تحت سه گفتار به آنها خواهیم پرداخت.
گفتار اول : شرط سن و عدم شناسایی والدین
در بند الف ماده 6 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، یکی از شرایط طفل مورد سرپرستی این است که (( سن طفل کمتر از 12 سال باشد)). در ماده 8 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانا بی سرپرست مصوب 1387، افراد کمتر از 15 سال را می توان مورد سرپرستی قرار داد. همچنین در ماده 9 لایحه قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست 1392، کلیه کودکان و نوجوانان نابالغ و بالغ زیر 16 سال به تشخیص دادگاه، عدم رشد و یا نیاز آنان به سرپرستی احراز شود مورد سرپرستی قرار می گیرند.
مرحله اثر گذاری حق، در موردی که فرزندخواندگی بطور صحیح، در خارج از ایران، بوجود آمده، و در ایران به اثری از آثار آن استفاده شده باشد، در صورت وحدت تابعیت، قانون ملی طرفین و در صورت اختلاف تابعیت، قانون ملی فرزند خوانده حاکم می باشد.
در لایحه مصوب 92، در بند (ط) ماده 6 شرط شده است که متقاضیان سرپرستی باید به یکی از ادیان رسمی کشور مصرح در قانون اساسی معتقد باشند. همچنین تبصره 1 ماده مذکور مقرر می دارد: (( رعایت اشتراکات دینی میان سرپرست و فرزند خوانده الزامی است)) که این به عنوان یک اصل و قاعده برای همگان لازم الاتباع است. بنابراین افراد غیر مسلمان نمی توانند طفل بدون سرپرست مسلمان را به سرپرستی قبول کنند زیرا دادگاه درخواست آنها را به استناد ماده 1192 قانون مدنی رد خواهد کرد. بند آخر تبصره 1 ماده 6 قانون حمایت مصوب 92، به عنوان یک استثنا بر این قاعده می باشد که سرپرستی کودکان و نوجوانان غیر مسلمان را در صورت رعایت مصلحت و غبطه آنها، دادگاه به متقاضیان مسلمان می سپارد.
فرزندخوانده باید کمتر از 12 سال سن داشته باشند زیرا خردسالان بهتر با خانواده انس می گیرند و آمادگی انطباق با محیط جدید را بیشتر از کودکانی که تا حدودی شخصیت آنها شکل گرفته را دارند. زوجین سرپرست نیز در پذیرش اینگونه اطفال رغبت بیشتر دارند و ارتباط معنوی با آنها راحت تر صورت می گیرد. باید گفت حداکثر سن مورد پذیرش برای فرزند خواندگی، نقش برجسته ای را در تعیین کارکرد و هدف آن ایفا می کند. لذا در تعیین حداکثر سن مجاز برای فرزند خواندگی کودکان، باید به دنبال آخرین حد نوعی سنی بود که عرفاً کودک را محتاج به والدین و زن و مرد را نیازمند فرزند می داند. با این حال افزایش سن در لایحه جدید، منطبق با عنوان آن (کودکان و نوجوانان) می باشد که به نظر می رسد به منظور اسکان و تامین افراد موجود در بهزیستی باشد تا به منظور تطبیق با نیاز واقعی اطراف آن همچنین مطابق قانون مدنی ایران، دختران در سن 9 سالگی و پسران در سن 15 سالگی بالغ محصوب می گردند. لایحه مجاز بودن سرپرستی افراد بالغ زیر 16 سال را تصریح نموده و این در حالی است که قانون حمایت از کودکان بی سرپرست در کشور ما، کارکرد قانون فرزندخواندگی را دارد. به نظر می رسد که اگر شخصی تا این سن محروم از خانواده مانده، بهتر است خود به دنبال تشکیل خانواده ای مستقل باشد زیرا حضور فردی 16 ساله در خانواده ی جدید، حتی شاید نگاه شهوت آمیز نوجوان به زن و یا مرد را به دنبال داشته باشد و برتر از آن، نگاه کامجویانه زن و مرد به او.
دربند ب ماده 6 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، مجوز اعطای فرزندخواندگی را نداشتن سرپرست تصریح نموده است.
بند ب ماده 6 (( هیچ یک از پدر و یا جد پدری یا مادر طفل شناخته نشده یا در قید حیات نباشند و یا کودکانی باشند که به موسسه عام المنفعه سپرده شده و سه سال تمام پدر یا مادر یا جد پدری او مراجعه نکرده باشند.))
در لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب 1392، علاوه بر ذکر ماده 6 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، به نوعی (( کودکان بد سرپرست)) تحت شمول افراد قابل واگذاری اعلام نموده است.
ماده 10 لایحه حمایت 92 : (( کلیه مواردی که هیچ یک از پدر، مادر یا جد پدری یا وصی منصوب از سوی ولی قهری صلاحیت سرپرستی را ولو با ضم امین یا ناظر نداشته باشند، دادگاه می تواند مطابق این قانون و با رعایت قانون مدنی و با اخذ نظر مشورتی سازمان، مسئولیت قیم یا امین مذکور در این ماده را به یکی از درخواست کنندگان سرپستی واگذار کند)).
طبق بند ب ماده 6 قانون حمایت از کودکان بی سرپرست، در صورت وجود پدر یا جد پدری یا مادر مندرج در بند مذکور به لحاظ حق ولایت و ابوت و تکالیف متقابل که در ماده 1168 قانون مدنی بدان اشاره شده است مانع از قبول سرپرستی می باشد. لذا در صورتی که یکی از والدین یا ولی قهری طفل در قید حیات باشد، نگهداری طفل بر عهده اوست، اما در صورتی که به هر دلیلی قادر به سرپرستی نباشد، در این صورت طفل در مراکز بهزیستی نگهداری می شود. اشخاصی که در بند مذکور از آنان نام برده شده است، حصری اند. یعنی حصری بودن افراد مذکور سبب شمول حکم نسبت به بقیه اعضاء خانواده نمی گردد. نکته ای که باید توجه کرد این است که حکم ماده 1173 قانون مدنی خارج از شمول قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست است. طبق ماده 1173 قاونو مدنی محکمه می تواند حضانت و نگهداری طفل را به فرد دیگری بسپارد، این حکم شامل مقررات قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست نمی باشد. مثلاً مندرجات سند سجلی چنین طفلی قابل تغییر به نام خانوادگی کسی که حضانت او را پذیرفته نیست.
گفتار دوم: شرایط مربوط به متقاضیان سرپرستی
در این گفتار، مواردی که به عنوان شرایط متقاضیان فرزند خواندگی قابلیت طرح دارند، مورد بررسی قرار می گیرد. این شرایط در مواد 1و3و5 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب 1353 ذکر شده است. لازم به ذکر است که در لایحه جدید قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب 92، با توجه به ضرورت تغییراتی در مواد 6و5 قانون فوق ذکر در مباحث آتی این شرایط و تغییرات نیز بیان می شود.