منابع تحقیق با موضوع خانه سالمندان، سازمان بهزیستی، حمایت های اجتماعی

دانلود پایان نامه

سالمندان بنوعی تنها و بدون خانواده زندگی می کنند و این مسئله می تواند ناشی از انزوای اجتماعی سالمندان باشد که ناشی از تغییرات سیستم خویشاوندی است.
2. افزایش تعداد افراد خیلی پیر و نیز ناتوان و همچنین افزایش تعداد افرادی که ناتوانی جسمی ویا مشکلات بهداشت روانی دارند.
3. کاهش تعداد افرادی که برای مراقبت از سالمند در دسترس و نزدیک آنها زندگی می کنند.
با توجه به مسائل عنوان شده و این مسئله مهم که هرچه افراد پیرتر می شوند، بیشتر به سمت خانه تمایل پیدا می کنند و اهمیت خانه به عنوان پناهگاه، هر چه که بقیه عوامل اجتماعی از زندگی فرد محو می شوند، افزایش می یابد و همچنین از آنجا که آسایشگاه های کنونی غالبا در اماکنی تشکیل شده اند که برای این کار ساخته نشده و اغلب آنها شرایط رفاهی و ایمنی لازم را برای زیستن سالمندان ندارند، لذا تحقیقات مبنی بر ضوابطی کامل و مناسب جهت طراحی این گونه خانه سالمندان بسیار لازم و ضروری است و نیز لازم است تا مسائل خاص سالمندان در تعیین ضوابط معماری و شهرسازی مورد توجه قرار گیرد. البته لازم است تا برنامه ریزی دقیق و سنجیده ای در این خصوص انجام گیرد تا سالمندان به آسایش و رضایت کامل برسند ( همان: 24).
2-2-3-انواع سرای سالمندان در ایران
آسایشگاه سالمندان در ایران یه طور کلی از نظر نحوه اداره و مالکیت به چهار دسته تقسیم‌بندی می شوند:
1- آسایشگاه سالمندان دولتی که زیر نظر سازمان بهزیستی است و در هر استان به تعداد مورد نیاز وجود دارد و در آن از سالمندان بی‌پناه، درماندگان و بیماران طی شرایطی مراقبت می‌کنند.
2- آسایشگاه‌هایی که جنبه خیریه دارند.
3- دسته‌ای از آسایشگاه‌ها به صورت خیریه و شهریه‌دار تواماً اداره می‌شوند.
4- آسایشگاه‌هایی که جنبه خصوصی دارند و با مبالغ ماهانه‌ای که از اولیای سالمندان می‌گیرند اداره می‌شوند. (سیام 1381).
همچنین بر اساس چگونگی استفاده از این مراکز، به دو دسته موقتی و دائمی تقسیم می شوند:
الف- مرکز خدماتی روز
حمایت این مراکز از سالمندان به صورت موقت می باشد و به طور کلی این مجموعه ها توسط افرادی که در منازل خودشان زندگی می کنند مورد استفاده قرار می گیرند، اما در بعضی موارد افرادی که در مساکن مراقبتی، چه در بیمارستان و چه در سرای مراقبتی سالمندان هستند نیز از آن استفاده می کنند. این مراکز می توانند نیازهای بهداشتی، اجتماعی ، آموزشی و فرهنگی سالمندان را همراه با خدمات روزانه مناسب در جوامع محلی با توجه به درک الگوهای جمعیتی در محل، و چگونگی تغییر این الگوها تامین نمایند.
هنگامی که عنوان خدمات روزانه در ارتباط با افراد سالمند به کار می رود، طیف وسیعی از خدمات در زمینه های متنوع ، از باشگاه های اجتماعی گرفته تا خدمات نشسته در منزل خود سالمند و مراکز مراقبت های روزانه و بیمارستان های روزانه را در بر می گیرد. بیشتر مجموعه های روزانه، کمک به مستقل ماندن سالمندان را در جامعه هدف اصلی خود می دانند. دیگر اهداف این مجموعه ها به فراخور نوع گروه استفاده کننده متغیر است. از بیمارستان های روزانه بیشتر می توان توقع داشت که مراقبت های پزشکی و پرستاری، از اهداف والای آنها باشد. در مقابل، از مراکز روزانه می توان توقع داشت که حمایت های اجتماعی، کمک رسانی به مراقبین سالمند در تامین غذا و دیگر احتیاجات او، از اهداف اولیه شان باشد (سازمان بهزیستی 1365).
ب- خانه سالمندان
این مراکز به عنوان خانه دوم سالمندان می باشد و به صورت دائمی از سالمندان حمایت می کنند و بسته به میزان حمایت لازم، به سه دسته تقسیم می شوند:
1- خانه سازی برای سالمندان
الف-شامل آپارتمان هایی است که پذیرای نیازهای سالمندان می باشد، بطوری که آنها را از انتقال به خانه های سالمندان تا سرحد امکان بی نیاز می سازد. این گونه خانه سازی معمولا پیرامون مناطق مسکونی با فشردگی 2 تا 10 در صد پراکنده است.
ب- خانه سازی حفاظت شده ، بطورکلی گروهی از آپارتمان های با زیر بنای کمتر از 20 مترمربع داخل یک ساختمان است با اتاق های مشترک و یک چایخانه. یک راه حل مناسب، احداث این امکانات در نزدیکی آسایشگاه سالمندان است که غذا، تفریح و و امکانات درمانی متنوع را ارائه میکند.
2- خانه های سالمندان
خانه های سالمندان، امکانات مراقبتی مسکونی را ارائه می کنند و باید با مقررات طراحی و مجوزها تطابق داشته باشند. میزان فوق العاده فضای جانبی مورد نیاز، به معنای آن است که مقرون به صرفه ترین اندازه، جا برای حدود 120 نفر است. غذا ، سرگرمی، درمان و بخش پرستاری و توان بخشی در این اماکن محیا شده است.
3- آسایشگاه سالمندان
مراقبت هایی را برای افرادی که به صورت مزمن بیمار بوده و نیازمند مراقبت و توجه پزشکی هستند مهیا می سازند (سازمان بهزیستی 1365).
2-3-مخاطب شناسی
2-3-1-دیدگاه عمومی از پیری
رسیدن به سنین بالای زندگی نتیجه عوامل پیچیده‌ای است که مهمترین آن‌ها عبارتند از: وضعیت ژنتیک فرد، وضع تغذیه، بهداشت و عوامل محیطی دیگر. اما در هر صورت رسیدن به پیری همراه با تغییرات جسمی به خصوص کاهش قدرت بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و کاهش قدرت بدنی و سرعت واکنش در برابر محرک‌هاست.
عموما تا سن 65 سالگی احتیاجی به کاهش شدید کارهای روزانه نیست. گروهی از افراد سالمتر بالای 65 سال نیز می‌توانند چند سال دیگر به ادامه کارهای قبلی خود بپردازند. از نظر فعالیت‌های روزمره خوردن، پوشیدن، حمام کردن، آشپ
زی، خرید و انجام کارهای خانه نیز بیشتر سالخوردگان تا سن 80 سالگی و گاهی پس از آن نیز شخصا از عهده کارهای خود برمی‌آیند. برخی از افراد مسن نیز دچار یک بیماری مزمن یا بیشتر هستند. شایعترین این بیماری‌ها عبارتند از: درد مفاصل، لرزش عضلانی، ضعف شنوایی و بیماری‌های قلبی.
در هر صورت افراد مسن بیشتر به پزشک مراجعه می‌کنند، در بیمارستان بستری می‌شوند و وقت و پول بیشتری برای مراقبت‌های بهداشتی صرف می‌کنند. مراجعه به دندانپزشک برای مراقبت از لثه و دندان نیز به دلیل اهمیت در امر تغذیه حایز اهمیت است. ضمنا افرادی که در مراکز نگهداری از سالمندان زندگی می‌کنند، که البته درصد بسیار کمی از سالخوردگان را تشکیل می‌دهند، نیاز به مراقبت‌های پزشکی و روانی بیشتری دارند. در هر صورت میزان سلامتی فرد در دوره پیری وابسته به سبک زندگی، تغذیه، خواب، ورزش، استفاده یا عدم استفاده از سیگار و الکل و رفتار جنسی است(لطف آبادی 1380، 262).
همچنین پیری همانند بلوغ با تغییراتی در اندام‌ها(شکل ظاهری آن‌ها) و نیز تغییراتی مربوط به تغذیه بافت‌ها مشخص می‌گردد. آشکارترین تغییرات در این سطح بی‌شک تغییراتی است که در زمینه اعضای بیرونی همچون پوست و مو به وقوع می‌پیوندد(منصور 1381، 229).
یکی دیگر از تغییرات جسمی دوره پیری حساسیت در مقابل سرما و گرما است و بدن فرد نمی‌تواند در مقابل آن‌ها به سرعت خود را سازگار کند. مقدار خواب نیز در این دوره کاهش می‌یابد. از سوی دیگر چین‌وچروک‌های بدن به دلیل کم شدن چربی و لاغر شدن عضلات زیر پوست بیشتر می‌شود. سایر تغییرات آشکار، نظیر کم شدن و نازک شدن و سفید شدن موی سر و رویش مو در چانه زنان و گوش مردان را همه مشاهده کرده‌اند. همچنین پهنا و وزن بدن کمتر، قد کوتاهتر و استخوان‌ها لاغرتر و بدن خمیده‌تر می‌شود.
به علاوه با افزایش سن، ظرفیت ذخیره اندام‌ها کاهش می‌یابد و فرد نمی‌تواند در برابر مشکلات به قدر کافی مقاومت کند و به ناچار باید فعالیت‌های خود را کمتر کند و به این ترتیب وابستگی‌های او به دیگران بیشتر می‌شود،البته از میان اندام‌های بدن سلامت مغز دیرتر از همه کاهش می‌یابد. به طوری که مغز یک فرد سالخورده سالم خیلی شبیه به مغز یک فرد جوان سالم است و کارکردهای گذشته خود را حفظ می‌کند.
پیری، مرحله پیشرفته زندگی است و مردان و زنان سالخورده‌ای که خوب زندگی کرده، فرزندان شایسته تربیت کرده و در تولید و خدمات فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی آثار مثبتی از خود به جای گذاشته‌اند، شایسته بیشترین احترام و حمایت هستند و هرگز نباید آنان را از بسیاری از عرصه‌های زندگی به کنار گذاشت(پیشین، 261-258).
2-3-2-دیدگاه سالمند موفق(بیلتز 1990)
این دیدگاه بر کنش شناختی، ادراک کنترل و رضایتمندی از زندگی سالمندان متمرکز است . گاهی اوقات مفهوم سالمندی موفق با رضایتمندی از زندگی یا اخلاقی بودن یکسان انگاشته شده است و گاهی با بقای توأم با سلامتی معادل دانسته شده است . یک تعریف جامع تر از سالمندی موفق، تمام این سه عنصر را با هم ترکیب کرده است : بقا (طول عمر)، تندرستی( فقدان بیماری )و رضایتمندی از زندگی( شادمانی). در واقع توانایی رفتاری (سلامتی، ادراک، رفتار حرکتی و شناخت )، بهزیستی روان شناختی( شادمانی، خوش بینی، همخوانی بین تمایلات و اهداف نائل آمده)، کیفیت ادراک از زندگی(ارزیابی فاعلی از زندگی، دوستان، فعالیتها، کار،درآمد و منزل) و محیط عینی(ارتباطات خانگی، همسایه ها، درآمد، فعالیت ها و غیره) از معیارهای زندگی خوب سالمندی است . همچنین سالمندی موفق را توانایی ای می دانند که شامل سه رفتار یا سه ویژگی کلیدی است: 1) احتمال کم برای وجود بیماری و بیماری هایی که منجر به ناتوانی شود،2) کنش بالای ذهنی و بدنی،3) درگیری فعال با زندگی . آنها تاکید می ورزند که تعریفشان به طور قابل ملاحظه از وجود بیماری و ناتوانی و پرهیز از پیری متفاوت است (معتمدی و همکاران 1384، 44-45).
به نظر می رسد درگیری فعال با زندگی ،بیش از هرچیز ، از طریق فراهم آوردن امکان مشارکت، فعالیت و برقراری تعاملات اجتماعی سالمندان با همسالان و دیگر گروه های سنی و اجتماعی در فضاهایی که امکان ارتباط آزاد هست، به وجود می آید (سام آرام 1386، 269-279).در این زمینه توجه به نیازها و الگوهای رفتاری سالمندان در طراحی محیط و مسکن مطالعات چندی انجام گرفته است. برخی از این مطالعات با توصیف مشخصه های جسمی و روحی سالمند در دوران سالمندی بر طراحی فضاهای خصوصی مناسب سالمندان، چون مسکن و سراهای سالمندان با استفاده از تکنیک و استانداردهای طراحی تاکید کرده اند(رفیع زاده و همکاران 1380). آقای بهروزفر، با توجه به شرایط و محدودیت های خاص دوران سالمندی، مشخصه های تحریکات حسی، دسترسی، قابلیت ادراک، معنا، تطابق، فردیت بخشیدن، محرمیت، اجتماعی شدن، ز یبا شناسی و آسایش را مشخّصات محیطی مطلوب سالمندان می داند(بهروزفر 1389، 82-89).
2-3-3-نظریات مرتبط با سالمندان
2-3-3-1- نظریه مک کئون
پدیده سالمندی ، تغییرات زیستی است که در شیوه زندگی انسان در طول زمان به ظهور می رسد و تغییرات زیستی با کاهش توان زندگی و تطابق و قابلیت انطباق فرد با تغییر شرایط و اوضاع ناگهانی، و همچنین با عدم توانایی در به وجود آوردن توازن و تعادل دوباره توام است و دگرگونی ها و تغییراتی را در ترکیب و ساخت و نحوه عمل ارگان های مختلف موجود زنده به وجود می آورد.
2-3-3-2- نظریه استرهلر
سالمندی، دگرگونی های تدریجی در ترکیب و س
اخت اورگانیزم است. این دگرگونی ها در اثر عوامل مختلف به وجود می آید که در مجموع عوامل موثر ، عامل زمان را باید بیش از هر عامل دیگری مورد توجه قرار داد. بر اساس تعریف استرهلر چهار ویژگی عمده پدیده سالمندی مشخص می شوند:
1- عمومیت
2- گرایش به پیشرفت
3- تغییرات درونی است
4- دگرگونی ها در جهت زوال و اضمحلال است.
2-3-3-3-نظریه آشوف
او با مطالعه بر روی افراد بالاتر از 65 سال مدعی شد در مشاهدات خود چیزی به نام مرگ طبیعی ندیده است و توضیح داد در تمام موارد کالبدشکافی به عوامل مرضی(پاتولوژیک) که موجب مرگ اورگانیزم شده بودند، برخورد کرده بود.
2-3-3-4- نظریه کولاژن
بر اساس این نظریه رشته های کولاژن بافت هم بند، در دوران سالمندی تغییر شکل پیدا می کنند و ترکیب مشخص سه حلقه ای را از دست می دهند و به صورت رشته های لاستیک در می آیند.
2-3-3-5- نظریه اسکلروز
سالمندی بیماری عفونی مزمنی است که با ناتوانی عناصر اصیل و نیز با افزایش فعالیت سلول های بیگانه خوار مشخص می شود.
2-3-3-6- نظریه تاثیر عوامل محیطی در

دیدگاهتان را بنویسید