پایان نامه ارشد رایگان با موضوع قانون نمونه، انتقال اطلاعات، اتاق گفت وگو، قانون حاکم

دانلود پایان نامه

دوم

ایجاب و قبول از طریق داده پیام

مقدمه
داده پیام ها یا قبل از تشکیل قرارداد تبادل می شوند،مثلا برای مذاکره در خصوص قرارداد مورد نظر، یا برای تشکیل قرارداد مورد نظر- مثلا برای اعلام ایجاب و قبول- به کار می رود یا پس از قرارداد – مثلا جهت اجرای آن – مورد استفاده قرار می گیرد. برخی از این پیام ها دارای آثار حقوقی هستند و برخی دیگر فاقد آن. این موضوع را می توان از محتوای پیام ها استنباط کرد. در خصوص اینکه کدام پیام ها دارای آثار حقوقی هستند، باید به دیدگاه قانون حاکم بر آن توجه نمود.
در فضای مجازی این داده پیام های تشکیل قرارداد ممکن است از طریق نامه الکترونیکی ، وب سایت و اتاق گفت و گو تبادل شوند. از جمله ارتباطات الکترونیکی که دارای آثار حقوقی هستند ، پیام هایی است که حامل ایجاب و قبول برای تشکیل قرارداد الکترونیکی هستند. با این توضیح که برای تشکیل قرارداد ایجابی معتبر از طرف ایجاب کننده و قبولی معتبر از طرف قبول کننده لازم است خواه قرارداد به روش سنتی منعقد شود خواه به صورت الکترونیکی یا در فضای الکترونیکی. گاهی ممکن است که قبل از این که ایجاب کننده، ایجاب مورد نظر خود را انجام دهد ، طرف مقابل خود را به مذاکره دعوت کند، چنین پیشنهادی در صورت وجود از نظر سلسله مراتب قبل از ایجاب قرار می گیرد و ( دعوت به معامله )،( دعوت به مذاکره) یا ( پیشنهاد معامله ) نامیده می شود.
به همین ترتیب ممکن است که قابل قبل از قبول در مفاد ایجاب تغییراتی ایجاد کند که در نتیجه آن قبول معتبر محقق نشود، بلکه ایجاب اصلی از طرف موجب به ایجابی جدید از طرف قابل ایجاب اولیه تبدیل شود، انتفاقی که از آن به( ایجاب متقابل ) یاد می شود، که در صورت وجود قبل از تحقق قبول معتبر محقق می شود . حتی ممکن است این توالی برای چند بار اتفاق بیافتد.
بنابر این در تشکیل هر قرارداد از این نظر ممکن است چهار مرحله وجود داشته باشد که به ترتیب عبارتند از : دعوت به معامله – ایجاب- ایجاب متقابل و قبول که از آن میان ایجاب و قبول از ارکان اساسی قرارداد می باشند.
با ورود تکنولوژی به مسیر انعقاد قرارداد گاهی مسائل پیچیده تر می شود برای مثال: زمانی که مکاتبات و ارتباطات طرفین از طریق اسناد و مدارک فیزیکی است، گاهی تشخیص اینکه کدام یک از مکاتبات ایجاب و کدام یک قبول است، کاری دشوار است. این مشکل وقتی به وجود می آید که مذاکرات طرفین طولانی و دامنه دار باشد که این امر در مکاتبات الکترونیکی پیچیده تر می شود. با این حال قواعد حاکم بر قراردادهای الکترونیکی از قواعد حاکم بر انعقاد قرارداد از طریق پست، تلگراف و تلفن استخراج شده است. و به این معنای تفاوت مبانی حقوقی این نوع از قرارداد ها با مبانی حقوقی قرارداد های سنتی نیست. و ابزارهای الکترونیکی فقط نقش وسیله ارتباطی بین طرفین را بر عهده دارند.
آنچه مشخص است این است که هر داده پیامی نمی تواند به تشکیل قرارداد بیانجامد. بر این اساس تبادلات الکترونیک افراد به سه صورت است که در فصل قبل نیز به آن اشاره شد و از تکرار آن خودداری می شود:
الف) انتقال اطلاعات صرف
ب) انتقال یکجانبه ی اطلاعیه ها
ج) داده پیام های تشکیل قرارداد( موضوع بحث کنونی)
در این داده پیام ها طرفین قصد ایجاد یک ماهیت حقوقی را دارند. مثل جایی که از طریق یک وب سایت کالایی سفارش داده می شود. این نوع داده پیام ها در قالب ایجاب و قبول مورد انتقال قرار می گیرند و به تشکیل قرارداد الکترونیکی می انجامد . از این رو هرگاه در بستر مبادلات الکترونیکی سخن از داده پیام می رود منظور نوع اخیر است .

2-1- اطلاعات لازم برای نمایش در وب سایت ها جهت انعقاد قراردادها

قبل از ورود به بررسی نحوه انعقاد قرارداد از طریق وب سایت لازم است اطلاعاتی در اختیار مخاطبان قرارداده شود و تسهیلات لازم پیش بینی گردد. مانند مراحل انعقاد قرارداد امکان بایگانی قراردادهای منعقد شده و رجوع مجدد به آنها در زمان های بعدی امکان دریافت پرینت قرارداد امکان تصحیح قرارداد در صورت وقوع هر نوع اشتباه در وارد کردن اطلاعات و شرایط و ظوابط حاکم بر قراردادها. قانون تجارت الکترونیکی ایران در ماده ی 33 این موضوع را چنین مورد توجه قرار داده است : ” فروشندگان کالا و ارائه دهندگان خدمات بایستی اطلاعات موثر در تصمیم گیری مصرف کنندگان در جهت خرید و یا قبول شرایط را از زمان مناسبی قبل از عقد در اختیار مصرف کنندگان قرار دهند…” این ماده در ادامه در بند ” و ” چنین مقرر می کند :” شرایط و فرایند عقد از جمله ترتیب و نحوه ی پرداخت تحویل و یا اجرا فسخ ارجاع و خدمات پس از فروش ” .
2-2- معنا و مفهوم ایجاب

ایجاب در لغت مصدر باب “اِفعال” از ریشه‎ی “وَجَبَ” به معنای لازم کردن، واقع ساختن و ثابت نمودن می‎باشد41 ایجاب به معنای اعلام اراده‎ی یک شخص به شخص دیگر برای انعقاد قرارداد می‎باشد42. در واقع ایجاب، پیشنهاد انجام یک معامله به شخص دیگر است. شخصی که چنین پیشنهادی را اعلام می‎نماید “موجب” نامیده می‎شود.

2-2-1- تعریف ایجاب
قانون مدنی تعریفی ازایجاب ارائه نکرده است.اما می توان گفت که برای تشکیل عقد نیاز به همکاری دوطرف وجودداردکه شرط اولیه این همکاری دوطرف وجوددارد که شرط اولیه این همکاری آگاهی طرفین ازنیت درونی یکدیگر است وتااین قصددرونی ا
براز نگرددتشکیل عقدمتصور نخواهدبود.ازماده191 قانون مدنی نیزاستنباط می گرددکه نیت درونی افرادبایدباچیزی بیان شود. لذادرتعریف ایجاب چنین گفته شده است.(ایجاب عبارت است ازاولین قصدانشایی که ازجانب یک طرف(موجب)به طرفیت شخص دیگری صادرمیشود.وبه نحوی کامل است که اگر طرف مقابل آن راپذیرفت بدون نیاز به عمل بعدی طرفین به مفاد آن پایبندباشند.)43

قانون یو سی سی آمریکا نیز صریحا تعریفی از ایجاب ارئه نداده است . اما در مجموعه اصول و قواعد حقوقی چنین تعریفی ارائه شده است : ” ایجاب ابراز تمایل است جهت ورود به معامله و به نحوی اعلام می شود که طرف دیگر را توجیه می کند که متوجه شود رضایت او به آن معامله مورد نظر است و با اعلام رضایت معامله منعقد می شود” (قانون یکنواخت سازی معاملات تجاری ماده24) البته این مفهوم از ماده (2-204) قانون یو.سی.سی. آمریکا قابل استنباط است. با مقایسه تعاریف فوق در دو نظام حقوقی ایران و آمریکا در می یابیم که هسته ی اصلی ایجاب در دو نظام حقوقی عبارت است از بیان قصدی الزام آور جهت انعقاد قرارداد در صورت قبول آن از طرف مخاطب . حال آیا می توان ایجاب را از طریق داده پیام یا پیام الکترونیکی انجام داد؟
2-3- امکان انجام ایجاب و قبول از طریق داده پیام
قانون تجارت الکترونیکی ایران در خصوص ایجاب و قبول مقرره ای ندارد واصلا سخنی از ایجاب و قبول به میان نیامده است و این در حالی است که اساس معاملات الکترونیکی بر پایه ی ایجاب و قبول معتبر استوار است. لذا یکی از مواردی که انتظار می رود در قوانین تجارت الکترونیکی مورد بررسی جدی واقع شود و تردیدهای حقوقی در خصوص آن ها مرتفع شود. حال چگونه می توان بر اساس قانون تجارت الکترونیکی ایران اعتبار ایجاب و قبول انجام شده از طریق داده پیام را به رسمیت شناخت و قرارداد منعقد شده را معتبر دانست؟ برای رفع تحیر ماده 4 قانون تجارت الکترونیکی مقرر می دارد “در مواقع سکوت یا ابهام باب اول این قانون، محاکم قضایی باید بر اساس سایر قوانین موضوعه و رعایت چهار چوب فصول و موارد مندرج در این قانون ، قضاوت نمایند.”
قانون مدنی به عنوان یکی از قوانین موضوعه در ماده 191 مقرر می دارد ” عقد محقق می شود به قصد انشا به شرط مقرون بودن به چیزی که دلالت بر قصد کند” .لذا اگر داده پیام و محتوای آن بر اساس ماده 14 قانون تجارت الکترونیکی باشد و محتوای داده پیام متضمن ایجاب و قبول آن باشد معتبر است (قانون نمونه آنسیترال بند80).از قواعد انتساب در ماده 18 قانون تجارت الکترونیکی نیزمی توان برای تجویز اعتبار ایجاب و قبول الکترونیکی بهره برد در صورتی که داده پیام ها بر ایجاب و قبول کند. با این حال بهتر بود که مقنن در متن قانون تجارت الکترونیکی ایران این امکان را صریحا تجویز می کرد. در این فصل مراحل ایجاب و قبول در هر دو فضای الکترونیکی وسنتی بررسی می شود و عمدتا موضوعاتی بررسی می شود که ممکن است در فضای الکترونیکی قواعد خاصی را بطلبند. به عبارت دیگر مسائلی که در هر دو فضای الکترونیکی و سنتی دارای قواعد مشترکی هستند مانند آثار قرارداد مورد نظر نخواهد بود. از آنجا که قبل از انعقاد قرارداد از طریق وب سایت ها لازم است که اطلاعاتی را در خصوص روند انعقاد قرارداد در اختیار مراجعان قرار داده شود لذا ابتدا به بخشی از این اطلاعات اشاره می شود و بعد مراحل تشکیل قرارداد با فرض وجود شرایط اساسی انعقاد قرارداد که در قسمت قبل به آن اشاره شد می پردازیم.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   الکترونیکی، قراردادهای، بررسی، حقوقی

2-3-1- امکان انجام ایجاب از طریق داده پیام

قانون تجارت الکترونیکی ایران درمورد امکان انجام ایجاب از طریق داده پیام نص صریحی ندارد. حتی کلمه ی ایجاب در سراسر آن به کار نرفته هر چند نویسندگان این قانون از قانون نمونه آنسیترال الگو گرفته اند اما حتی به تجویز امکان انجام ایجاب و قبول از طریق ایجاب و قبول نیز تصریح نکرده اند موضوعی که در ماده 11 قانون نمونه آنسیترال آمده است.با این حال امکان تحقق ایجاب و قبول از طریق داده پیام و سایر ارتباطات الکترونیکی از سایر موارد قانون مانند ماده 18 آن در خصوص قواعد انتساب داده پیام قابل استنباط است. در این ماده که از شرایط انتساب داده پیام به اصل ساز سخن می گوید اگر داده پیام به اصل ساز منتسب باشد باید به مفاد آن پایبند باشد. مفاد آن ممکن است ایجاب یا قبول یک ایجاب باشد.
برای تحقق ایجاب کامل و نافذ باید این ایجاب دارای شرایطی باشد که در قوانین آمریکا و ایران به ترتیب
مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در قانون یو.سی.سی. آمریکا در خصوص اینکه ایجاب باید دارای چه شرایطی باشد نص صریحی وجود ندارد. اما یکی از حقوق دانان آمریکایی وجود این شرایط را ضروری دانسته است:1- موضوع قرارداد2- مقدار موضوع قرارداد3 – قیمت آن 4- اعلام ایجاب به مخاطب44. در قانون ایران نیز نص صریحی در این زمینه وجود ندارد اما درنوشته های حقوقی یکی از حقوق دانان چنین آمده است45: 1- ایجاب باید کامل باشد: یعنی تمام عناصر اصلی قرارداد در آن درج شود. هرچند تعیین این امور همواره آسان نیست و به نوع معامله و قصد طرفین بستگی دارد: کمک عرف در این خصوص می تواند موثر باشد. 2- ایجاب باید مشخص باشد: یعنی نوع عقد و موضوع عقد مبهم و مردد بین دو چیز نباشد46. 3- ایجاب باید قاطع باشد: یعنی هدف موجب التزام به مفاد ایجاب باشد. 4- ایجاب باید خطاب به طرف معامله وبه منظور اعلام به او باشد. بنا بر این به نظر می رسد برای تحقق یک ایجاب کامل در کنار وجود قصد التزام تعیین موضوع معامله قیمت آن و اعلام آ
ن به مخاطب از عناصر مشترک دو سیستم حقوقی ایران و آمریکا است.
نتیجه
اینکه به رغم عدم تصریح و توجه کافی به این موضوع در قوانین تجارت الکترونیکی ایران و آمریکا امکان تحقق ایجاب وقبول الکترونیکی در هر دو سیستم مورد بحث امکان پذیر است.
2-3-2- طرق اعلام ایجاب در ارتباطات الکترونیکی

گفته شد برای تحقق ایجاب کامل اعلام آن از سوی ایجاب کننده به مخاطب ایجاب ضروری است. به عنوان قاعده ی کلی اعلام ایجاب به هر روشی امکان پذیر است. در سیستم های حقوقی ایران و آمریکا ایجاب را می توان به صورت شفاهی از طریق تلفن و یا به طور کتبی از طریق نامه ی پستی فکس تلکس ویا با فعل انجام داد47. در زمان کنونی نیز با استفاده از تسهیلات نوین الکترونیکی مانند نامه ی الکترونیکی وب سایت و اتاق گفت وگو می توان ایجاب مورد نظر را اعلام کرد که درادامه مورد بررسی قرار می گیرد.
الف) نامه ی الکترونیکی: با استفاده از نامه ی الکترونیکی یک فرد می تواند مخاطب مورد نظر خود را دعوت به معامله و یا ایجاب انجام شده از طریق نامه ی الکترونیکی یا سایر طرق ارتباطی اعلام نماید. به طور خلاصه تقریبا تمام اهدافی که از نوشتن یک نامه پستی مد نظر است از طریق نامه ی الکترونیکی قابل تحقق است. اما با وجود شباهت های بسیار تفاوت هایی نیز وجود دارد که نمی توان آنها را نادیده گرفت. این تفاوت ها در بحث تعیین مکان و زمان انعقاد قراردادهای الکترونیکی جهت اعمال یکی از قواعد ارسال یا وصول در ارتباط از طریق نامه الکترونیکی نقش تعیین کننده ای دارد که به این صورت می توان خلاصه کرد:
1) در ارتباط الکترونیکی حضور کاغذ تقریبا صفر است اما در پست عادی فضای کاملا کاغذی حاکم است. 2) در پست الکترونیکی زمان به حد اقل رسیده و تقریبا برابر صفر است اما در پست عادی بعد مسافت در سرعت ارتباط تاثیر دارد.
3) در پست عادی محل دریافت همان محل تعیین شده بر روی نامه است اما در پست الکترونیک امکان دریافت آن در هر محلی که به اینترنت دسترسی وجود دارد امکان پذیر است.
4) در ارتباطات پستی زمان دقیق ارسال و وصول مشخص نیست اما در ارتباطات الکترونیکی امکان مشخص کردن دقیق زمان ارسال و وصول وجود دارد.
5) امکان پس گرفتن نامه در پست الکترونیکی تقریبا غیر ممکن است. اما در پست عادی عادی این امکان تا حدودی وجود دارد.
ب) وب سایت ها
از طریق وب سایت ها نیز می توان ایجاب نمود. اگر عرضه کالاها در وب سایت ها دعوت با معامله باشد با ایجاب و تکمیل مراحل آن و قبول فروشنده قرارداد منعقد می شود و اگر این عرضه ایجاب باشد با قبول مراجعه کننده به وب سایت قرارداد منعقد می شود. در ارتباط از طریق گفت و گو نیز می توان ایجاب نمود که با انجام ایجاب از طریق تلفن قابل مقایسه است.

2-3-3- وصول ایجاب به مخاطب

همانگونه که گفته شد یکی از شرایط تحقق ایجاب کامل وصول آن به مخاطب است. چرا که در صورت عدم اعلام آن به مخاطب امکان قبول آن از طرف وی ممکن نخواهد بود. خواه این مخاطب معین باشد یا ایجاب برای عموم باشد. در حقوق ایران ایجاب باید به مخاطب واصل شود و فرقی هم نمی کند مخاطب ایجاب فرد یا افراد معینی باشند یا عموم مردم. اما برای انعقاد قرارداد باید حداقل توسط یکی از مخاطبان مورد قبول واقع شود. در حقوق ایران هر چند بر اساس ماده 196 قانون مدنی اصل بر اراده ی باطنی است اما این اراده طبق

دیدگاهتان را بنویسید